SATYRYKON LEGNICA 2025 rys. Janek Janowski - "Balans"
Z teki ekslibrisów Beaty J. Przedpełskiej: Gutenberg
25 czerwca 2026
Muzeum Drukarstwa w Cieszynie obchodzi w tym roku jubileusz 30-lecia działalności. Utworzono je w 1996 roku, aby upamiętnić tradycje drukarstwa na Śląsku Cieszyńskim. Z czasem zbiory placówki zaczęły się coraz bardziej rozrastać, a są to eksponaty zabytkowe. Na przykład: maszyna typograficzna z zestawem czcionek, matryce chemigraficzne i drzeworytnicze, prasy dociskowe i urządzenia introligatorskie, szufle, narzędzia drukarskie, maszyna do odlewania tekstów składanych ręcznie, szuflady z czcionkami, kocioł do przetopu metalu, liniarka używana do rysowania linii prostych na arkuszach papieru. Kto dziś tak drukuje książki?
Jednak w dobie komputerów takie powroty do przeszłości są atrakcyjne: warsztaty graficzne organizowane w muzeum dla dzieci (nawet w wieku przedszkolnym) cieszą się dużą popularnością, podobnie jak zajęcia introligatorskie, uczące jak samodzielnie reperować zniszczone wydawnictwa, a także typograficzne – dla młodzieży i dorosłych – polegające na ręcznym składaniu tekstu i odbijaniu projektu na prasie. Od 2010 roku Muzeum Drukarstwa w Cieszynie znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.
W 2021 roku ta interesująca placówka, w której wszystkie eksponaty działają, mimo czasem sędziwego wieku – obchodziła 25. urodziny. Z tej okazji wykonałam okolicznościowy ekslibris z wizerunkiem wynalazcy druku: Johannesa Gutenberga. Zawdzięczamy mu skonstruowanie czcionek metalowych, aparatu do ich odlewania i wymiennych matryc. Opracował też kroje pism używanych do druku oraz podstawowe zasady składu tekstu. Filozof Francis Bacon uznał wynalazek druku za jedno z trzech przełomowych odkryć w dziejach świata (obok prochu i kompasu). Ekslibris dedykowałam panu Leszkowi Samińskiemu – kolekcjonerowi i popularyzatorowi znaków książkowych, wydawcy bibliofilskich tek graficznych, organizatorowi wystaw i mecenasowi sztuki, związanemu z Muzeum Drukarstwa w Cieszynie.
BEATA JOANNA PRZEDPEŁSKA
